Het Graafschapcollege vroeg vijf verpleegkundigen naar hun ervaringen in Coronatijd. Het leverde vijf heel bijzondere verhalen op. Persoonlijk en ontroerend, soms pijnlijk en confronterend. Lees de andere verhalen hier.

 

Sinds een kleine maand is het leven in Nederland voor iedereen enorm veranderd. Het Corona virus heeft ons land en ook de rest van de wereld in zijn greep. Dit heeft voor de gezondheidszorg uiteraard enorm veel gevolgen. Zo ook voor de Intensive care (IC genoemd) waar ik inmiddels al 20 jaar werk als verpleegkundige. Natuurlijk maak je op een dergelijke afdeling veel mee. Het is een afdeling van uitersten, van hollen en stilstaan, veel techniek maar ook psycho sociale zorg en natuurlijk….besmettelijke ziekten. Dus patiënten in isolatie verplegen is niet nieuw…..

Maar niemand van ons heeft zich ooit bevonden in de situatie zoals die nu is op onze afdeling. Waar wij aan het begin van de dienst onszelf inpakken in maanmannetjes kleding die ons moeten beschermen tegen een onzichtbare vijand waarover in de literatuur nauwelijks informatie bestaat. We werken op een IC afdeling die een paar weken geleden in allerijl is opgetuigd, iedere dag weer meer plekken gecreëerd om doodzieke mensen te behandelen. Iedere dag is de laatste informatie al weer achterhaald en moet het steeds weer een tandje meer en intensiever.

Hoe ziet mijn dienst er nu uit en hoe ziek zijn de patiënten op de IC? Ik neem jullie mee op een dagdienst in deze intensieve periode.

Mijn dagdienst begint half acht. Om kwart over zeven meld ik mij op de “gewone IC”, die “schoon” is en waar dus de niet-Corona patiënten liggen. De helft van de gewone IC is gesloten, wat betekent dat wij hier nu nog maar 5 plekken hebben van de 10 die er normaal gesproken zijn. De overige bedden zijn nu in gebruik door de CCU/SCU oftewel hartbewaking en bewakingsafdeling neurologie. De reguliere CCU/SCU is gesloten. Door samen op een plek te werken kunnen we elkaar helpen en ondersteunen.

Op de gewone IC is een indeling gemaakt voor de dienst van deze dag. Een deel (het grootste deel) van de verpleegkundigen inclusief mijzelf verlaat direct de gewone IC om op de Corona IC te gaan werken. Oftewel Covid city zoals wij het ook wel noemen. Iedere verpleegkundige wisselt tussen Corona en gewone IC om op beide IC afdelingen te werken. Behalve zwangere collega’s; zij werken niet op de Corona IC. We zeggen de collega’s die op de gewone IC blijven gedag en vertrekken naar “Covid city”. Deze bevindt zich iets verder in het gebouw op de recovery, waar normaal gesproken patiënten ontwaken na een operatie. Het is een kleine afdeling waar nu 13 IC plekken zijn ingericht om de zieke Corona patiënten te behandelen.

We betreden de afdeling via een “schone ingang” waar onze beschermende kleding klaarligt. Het gewone uniform dragen wij uiteraard al ( wit jasje en broek). Hierover trekken we een jas/schort die met lintjes wordt geknoopt om middel en in de nek. Op ons hoofd dragen we een OK muts, een FFP 2 masker beschermt neus en mond. Tot slot gaat er een spatbril voor onze ogen, dat maakt ons “ready to go”. Op deze manier betreden wij de Corona IC. Hier krijg ik een overdracht van mijn collega’s van de nachtdienst. Mijn patiënten worden volgens de SBAR en ABCDE methodiek overgedragen. Vandaag zorg ik voor 2 heel zieke patiënten. Sommige collega’s krijgen de zorg over maar liefst 3 patiënten. Normaal gesproken zorg je niet voor zoveel patiënten tegelijk als ze zo ziek zijn. Maar nu kan het niet meer anders, we moeten het samen op die manier doen. Wel krijgen wij hulp van onze “buddy’s”, dat zijn OK assistenten, recovery verpleegkundigen en anesthesie assistenten. Zij zijn vrij gekomen door een sterk gereduceerd OK programma en worden nu op de Corona IC ingeroosterd en via e-learnings en inwerkschema’s klaargestoomd als ondersteuner. Met een pleister met onze naam erop op ons OK mutsje proberen we elkaar te leren kennen. Iedereen ziet er natuurlijk een soort van hetzelfde uit en velen van hen kennen we niet of nauwelijks. En nu zijn we zo intensief verbonden met elkaar, heel bijzonder! We voeren samen complexe zorg uit. Het is wennen om dat niet met je eigen vertrouwde collega’s uit te voeren. Vertrouwen is belangrijk, van elkaar op aan kunnen een vereiste. Ook zij zien en doen nu dingen die compleet voorbij gaan aan hun normale deskundigheidsgebied.

In de nachtdienst met onze naamstickers. Op de achtergrond de muurschilderingen van het kinderhoekje op de recovery, waar normaal gesproken kinderen ontwaken na een operatie.

Ik start met het doen van de controles van mijn patiënten, wat er natuurlijk heel veel zijn; de vitale parameters worden geregistreerd door de monitor (andere monitor dan op onze gewone IC, dus dat was even wennen) en doorgestuurd naar het digitale systeem die ik bijhoud op de computer bij het bed. Ik controleer de beademing en kijk of de patiënt comfortabel ligt met hoe deze is ingesteld. In de rapportage lees ik verdere bijzonderheden over mijn patiënten. Ik controleer alle infuuspompen die vocht en medicatie toedienen en kijk of alles klopt en of er iets moeten worden klaargemaakt wat bijna vervangen dient te worden. Mijn buddy maakt de medicatie klaar die daarna door mij gegeven moet worden. De artsen komen een ronde lopen over de Corona IC. Op deze manier dragen zij, net als ons, over van nacht- naar dagploeg. Als ze bij mijn patiënten zijn luister ik mee, vul zo nodig aan en stel eventuele vragen die ik nu al heb. Op de Corona IC is een intensivist en een arts assistent aanwezig, evenals op de gewone IC. Zij stippelen samen het beleid uit.

Nu ga ik beide patiënten wassen, dat is niet anders dan hoe het normaal gaat. Baarden worden geschoren, deodorant wordt gesprayd, lippen gezalfd en monden verzorgd. Dat laatste is soms best een uitdaging met de beademingsbuis die de patiënt heeft. Wat ook een uitdaging is, is dat het bloedheet is in de beschermende kleding en dat je beschermbril soms beslaat. Dat maakt het lichamelijk zwaar. Na de verzorging komt de arts de patiënten onderzoeken en lopen we visite: wat zijn de plannen voor de patiënt vandaag, wat moet er nu worden bijgestuurd en moet er iets worden gewijzigd aan vocht, voeding en/of medicatie.

Nu is het tijd voor koffie. Even van de IC af en de beschermende kleding gaat uit op het “vieze deel” buiten de IC zaal. In deze dagen komt het regelmatig voor dat het koffie drinken niet of nauwelijks lukt. Lukt het wel, dan zit je toch een beetje op hete kolen want in de koffiekamer heb je geen zicht op de patiënten via bijvoorbeeld een camera of monitor. Op de gewone IC heb je dat altijd wel. Na de koffie kleed ik mij weer aan met de beschermende kleding en ga weer naar mijn patiënten. Mijn collega’s gaan ook koffie drinken in etappes. Op dat moment houd ik ook andere patiënten in de gaten naast mijn eigen patiënten. Een collega besluit op de afdeling te blijven omdat zijn patiënten te ziek en daardoor instabiel zijn.

Op de Corona IC komt geen bezoek van de familie en naasten. Dit is een regel die in het hele land zo geldt. Voor ons een vreemde en nare situatie. Normaal gesproken spreken wij de verwanten tijdens het bezoek. Patiënten spreken wij niet altijd omdat zij regelmatig gesedeerd zijn zoals dat heet en slapen. We informeren, steunen, spreken moed in, slaan een arm om iemand heen en beantwoorden talloze vragen. Bellen dat mensen naar het ziekenhuis moeten komen als het niet goed gaat of wanneer er over ernstige zaken moet worden gesproken. Nu gebeurt dit alles telefonisch. Wat enorm lastig is want door de telefoon hoor je maar al te goed de angst en wanhoop van partners, kinderen of andere naasten. Soms is het zo druk dat het soms voor ons gevoel veel te lang duurt voordat er tijd is hen te bellen en bij te praten. Wat dat wachten en wanhopen thuis doet met mensen is iets wat je een knoop in de maag bezorgt. Er liggen ook patiënten uit Brabant op onze IC, hun familie ervaart dat een geliefde heel ver weg is….Ook hebben wij contact met familie via de eigen telefoon van de patiënten. Wij beschikken dan over de code om de telefoon te openen en sturen dan berichten, foto’s en filmpjes. Vorige week appte ik op deze manier berichten aan “liefje” de partner van mijn patiënt. Een andere patiënt was gedetubeerd (van de beademing afgekomen) en kon op zijn telefoon via Facetime zijn vrouw te woord staan.

Vanaf de komende week krijgen wij de beschikking over tablets voor de patiënten. Deze worden door Sensire beschikbaar gesteld. Op deze manier kunnen wij het contact met de familie hopelijk gemakkelijker en gestroomlijnder te laten verlopen.

Nadat we gepoogd hebben allemaal wat te eten wordt een van de patiënten respiratoir instabiel, wat betekent dat een patiënt of niet genoeg zuurstof krijgt, of zijn koolstofdioxide niet genoeg uitademt. Bij patiënten die Covid-19 hebben is vooral dat eerste probleem het allermeest voorkomend. De patiënten met Corona die naar de IC moeten hebben allemaal hetzelfde probleem; het zuurstof gehalte in het bloed is veel te laag. Dit meet je allereerst via een zuurstof saturatie meter aan de vinger en zie je aan de patiënt die snel ademt en benauwd oogt. En misschien ook een blauw/grauwe kleur heeft. Uiteraard krijgen deze patiënten op de verpleegafdeling zuurstof. Maar als dit niet genoeg helpt en de patiënt benauwd blijft komt er een punt dat iemand uitgeput raakt. Er wordt dan vaak een arteriële bloedgas gedaan. Wanneer de pO2 in deze bloedgas laag is dan heeft de patiënt een groot probleem. Dit maakt dat de patiënt naar de IC moet om geïntubeerd te worden en beademd. Het valt ons op dat mensen soms al een hele tijd ziek zijn. Covid 19 kent, wat we er nu van zien, een heel grillig en soms plotseling verloop. Mensen kunnen er enorm ziek van worden waarbij niet alleen het ademhalingsstelsel een probleem heeft, maar ook bijvoorbeeld de bloedsomloop.

Verder met bovenstaande patiënt. De patiënt heeft, ondanks de beademing, niet genoeg zuurstof in zijn bloed. Mijn collega heeft met de beademing, waar je verschillende zaken kunt ophogen, geprobeerd de situatie te verbeteren. Helaas zonder succes. De arts beslist dat de patiënt op de buik gedraaid gaat worden. Dit wordt gedaan in de hoop de gaswisseling in de longen te verbeteren. De longen hebben aan de achterkant een groter oppervlak dan aan de voorkant, waardoor de doorbloeding beter is. Door de patiënt op de buik te draaien gaat een deel van de longblaasjes weer openen en kan de uitwisseling van zuurstof en koolstofdioxide beter plaatsvinden. Ook kan opgehoopt slijm beter weglopen als de patiënt op de buik ligt. Het draaien van de patiënt van rug naar buik is een complexe handeling die je met ongeveer 5 mensen uitvoert. Je moet de patiënt voorstellen als een lappen pop die totaal niet meebeweegt door slaapmedicatie en vaak ook medicijnen die de patiënt helemaal verslapt. Daarnaast heeft de patiënt een centrale lijn, de beademingsbuis, diverse infusen, maagsonde en blaaskatheter. Los van het feit dat we graag willen dat deze blijven zitten en niet gaan afknikken, willen we bovenal niet dat de beademingsbuis verschuift of losschiet. Het simpele losschieten van de beademingsbuis betekent dat de druk die wij in de longen creëren even wegvalt. Dit kan de patiënt die al instabiel is, nog veel meer problemen opleveren wat zelfs kan resulteren in een hartstilstand. Gelukkig hebben wij veel handen paraat en verloopt het draaien zonder problemen waarna we snel merken dat het zuurstof gehalte van de patiënt stijgt.

Veel tijd om op adem te komen is er niet want de volgende Corona patiënt kondigt zich aan. Deze is op de gewone IC opgenomen op een van de twee isolatie kamers. Daar wordt de patiënt geïntubeerd en aan de beademing gelegd. Ook krijgt de patiënt daar een centrale lijn. Als dat is gedaan, wordt de patiënt overgeplaatst naar de Corona IC, zodat op de gewone IC de isolatiekamer kan worden gereinigd en weer klaar is voor de volgende patiënt. Weer een patiënt erbij, dus nu zorg ik voor 3 patiënten . Wat erg veel is, de behandeling van de nieuwe patiënt moet worden opgestart en vervolgd, maar mijn andere patiënten zijn er natuurlijk ook nog, totaal afhankelijk van de apparatuur en mijn oplettendheid. Maar… we doen het samen en aan het einde van de dienst is alles gedaan wat moet gebeuren en draag ik de patiënten over aan mijn collega’s van de late dienst. Na de dienst evalueren we samen wat er goed ging vandaag en tegen welke knelpunten we zijn aangelopen. Veel zaken worden aan de hand van deze evaluaties verbeterd zoals bijvoorbeeld de plek waar zaken zijn opgeborgen en de hoeveel medicatie die er op voorraad is. Het is natuurlijk een nieuwe afdeling, die in erg korte tijd “uit de grond gestampt” moest worden. Er moet continue worden geïmproviseerd, aangepast en uitgebreid. Ook lopen we tegen zaken aan die niet direct kunnen worden verbeterd. Uitgeputheid door hard werken op een kleine ruimte waar je je een slangenmens waant, al schuivend en bukkend in je isolatiepak tussen slangen en apparatuur die zich normaal gesproken op meer vierkante meters bevinden. Schaarste van middelen en medicatie waardoor er andere keuzes gemaakt moeten worden, bijvoorbeeld andere medicatie. Wat ook wennen is, is het gevoel je steeds opnieuw te moeten aanpassen, je grenzen steeds een beetje op te schuiven en de wetenschap dat dit alles nog heel lang gaat duren. Wanneer houdt het op, wordt het minder? Wanneer kunnen we niet meer de kwaliteit leveren die we altijd hoog in het vaandel hebben staan? Gelukkig lukt het nog steeds, maar om dit te leveren kost veel meer energie dan normaal. Op de automatische piloot draaien is er niet bij. Vooralsnog komen er meer patiënten bij dan dat er weg gaan. Covid 19 patiënten liggen erg lang aan de beademing. Dus er is weinig doorstroom.

Op dit moment draaien we allemaal meer diensten dan normaal gesproken en deze duren met vlagen ook langer dan normaal. Gelukkig zien we ook allemaal het belang van rust en worden onze vrije dagen zoveel als mogelijk gerespecteerd. Velen van ons zijn meer moe dan normaal, slapen slecht en dromen over wat zij meemaken. Het is zwaar om patiënten zo alleen op onze afdeling te zien liggen en te weten dat hun familie zich thuis zorgen maakt en verdriet heeft. Een belangrijk deel van onze zorg kunnen wij niet leveren, want wij hebben normaal gesproken veel contact en gesprekken met naasten en familie.

Ook is personeel soms bang om zelf ziek te worden, wat op andere afdelingen ook al wel is gebeurd. Er is psychologische hulp voor ons welke 24 uur per dag paraat staat. Gelukkig hebben wij een hecht team, wat gewend is om samen te werken in spannende, intensieve en onverwachte situaties. Maar zo’n pandemie is natuurlijk nieuw, het is hopen dat we ons er zo goed mogelijk doorheen slaan. We krijgen veel steun en lieve presentjes van allerlei mensen en instanties wat ons goed doet. Wij voelen ons gesteund door iedereen om ons heen. Laten we hopen dat we dit zo gauw als mogelijk achter ons kunnen laten. Een ding weet ik wel zeker; ik draai mijn hand in de toekomst niet meer om voor een isolatie patiënt; ik ken het protocol nu uit mijn hoofd!

Het Graafschapcollege vroeg vijf verpleegkundigen naar hun ervaringen in Coronatijd. Het leverde vijf heel bijzondere verhalen op. Persoonlijk en ontroerend, soms pijnlijk en confronterend. Lees ook de andere verhalen via deze link.

Volg ons via sociale media!

WijkLink is ook actief op verschillende sociale media kanalen. Volg ons als je op de hoogte wilt blijven van actueel nieuws uit de zorg en kennis en inspiratie wilt opdoen!


Locatie en contact

WijkLink | M.H.Tromplaan 28 | Postbus 70.000,

7500 KB Enschede

Heb je een vraag? Mail onze Community Manager Lidewij Disbergen Of vul ons contactformulier in.